Kalkaanslag te lijf: waterkoker, douchekop en kranen weer schoon

Een waterkoker die er ineens langer over doet, een douchekop die alle kanten op spuit en doffe witte vlekken rond de kraan: kalk. In grote delen van Nederland is het kraanwater vrij hard, en dan slaat kalk neer zodra water opdroogt of verwarmd wordt. Vervelend, maar je hebt er geen speciale middelen voor nodig. Met azijn of citroenzuur en wat geduld ruim je het grootste deel gewoon zelf op.

Waarom kalk zich juist op die plekken nestelt

Kalk bestaat uit calcium- en magnesiumzouten die keurig opgelost in je kraanwater zitten. Zodra dat water verdampt of opwarmt, blijven ze achter als vaste aanslag. Daarom zie je het het eerst op het verwarmingselement van de waterkoker, in de gaatjes van de douchekop en rond de uitloop van de kraan: plekken waar water blijft staan, opdroogt of heet wordt. Een dikke laag op een verwarmingselement kost extra energie, en dichtgeslibde gaatjes maken de straal van je douche ongelijk.

Azijn of citroenzuur?

Allebei werken ze, want allebei zijn ze zuur en dat lost kalk op. Schoonmaakazijn is goedkoop en overal te koop, maar ruikt stevig en blijft nog even hangen. Citroenzuur los je op in warm water, ruikt neutraler en spoelt makkelijker weg. Twee dingen om op te letten: gebruik geen zuur op natuursteen of onbehandeld marmer, en laat rubberen ringen en afdichtingen niet urenlang in onverdund zuur liggen. Spoel na afloop altijd goed na, en houd de handleiding van je apparaat aan als die iets anders voorschrijft.

Je waterkoker in vier stappen

1. Vul de koker met een mengsel van ongeveer een deel schoonmaakazijn op twee delen water, tot net boven de kalkrand.
2. Laat het een uur staan. Bij een hardnekkige laag mag je het mengsel lauwwarm maken, maar laat het niet doorkoken: dan verdampt het zuur en vult je keuken zich met damp.
3. Giet leeg en spoel twee keer om met koud water. Zit er nog wat vast, veeg het dan met een zachte doek los in plaats van te schuren.
4. Kook een volle koker schoon water en gooi dat weg. Ruik je nog azijn? Dan nog een keer.

Douchekop en kranen zonder demonteren

De makkelijkste truc kost je een boterhamzakje en een elastiek. Vul het zakje met azijn of een citroenzuuroplossing, hang het om de douchekop zodat de sproeiplaat helemaal onder staat, en laat het een uur tot een nacht weken. Daarna doorspoelen op de hoogste stand en de gaatjes losmaken met een oude tandenborstel. Zitten er siliconen noppen op, dan is er nog minder werk: even met je duim over de plaat wrijven laat de meeste kalkkorreltjes al los. Bij een douchekop die het van een krachtige straal moet hebben merk je aanslag het snelst, want de druk zakt zodra de kleine openingen dichtslibben.

Voor kranen werkt hetzelfde principe: leg een doekje met azijn om de uitloop, laat een half uur intrekken en poets daarna droog. De perlator (het zeefje in de tuit) kun je er meestal met de hand uitdraaien en los laten weken.

Voorkomen kost minder tijd dan verwijderen

• Neem de kraan en de rand van de spoelbak af met een droge doek na het afwassen. Kalk ontstaat waar water opdroogt.
• Trek de douchewand en de kop na het douchen kort droog of laat de kop uitdruppelen; scheelt zichtbaar in aanslag.
• Kook alleen zoveel water als je nodig hebt en laat geen restje in de koker staan.
• Zet het in je routine: waterkoker elke maand of twee, douchekop en perlator een paar keer per jaar. Dan is het een klusje van tien minuten in plaats van schrobben.

Wie toch met de douche bezig is, kan meteen kijken of er nog winst te halen valt in waterverbruik. Daarover schreven we eerder in waterbesparend douchen zonder in te leveren op druk.